23 Nisan 2007 Pazartesi

Kayıp(edilen) Kimlik POMAKLAR

Pomaklar en genel tanımıyla ‘pomakça’ konuşan, slav kökenli Balkanların beş ülkesine(Bulgaristan-Yunanistan-Türkiye-Makedonya-Arnavutluk) yayılmış müslüman bir azınlıktır.
Balkan tarihinin karışıklığınında mirası olarak Pomaklar’ın kesin ve uzlaşılan bir köken tespiti her ne kadar yapılamamışsa da (slav kökenli olmaları konusunda bir fikir birliği mevcuttur), tarih kitapları arasında geçen ve gözden kaçırılan bir gerçeklik vardır. Bu da yıllardır söylenen (Türk resmi söylemi) Pomaklar’ın Peçenek-Uz-Kuman Türklerinin devamı olduğunu boşa çıkarmaktadır .Bu da daha Balkanlara Türk göçü (10.asırdaki) yaşanmadan önceki büyük Slav göçüdür. Bu göçler esnasında balkanlara Bulgar kavimleriyle birlikte ve akraba olan bir başka kavim Ekslavonlar yerleşmiştir ve yerleştikleri bölge yıllar sonra Pomaklar adıyla çıkan gurubun anavatanı sayılan Rodoplar bölgesidir. Ekslavonlar incelendiğinde günümüzdeki Pomaklarla dil,kültür,fiziksel özellik bakımından tıpatıp aynıdırlar. Ekslavonların adının hiç geçmemesinin sebebi balkanlara geldikleri gibi Bizansa karşı savaş yürütmüş olmalarından kaynaklanıyor.Daha sonraki süreçlerde dinsel olarakta ortodosk hıristiyanlardan uzak bir inanış içerisine (bogomolizm) girmiş olmalarından kaynaklı kendi soydaşlarınca bile düşman ve yok edilmesi gereken bir kavim olarak görülmüştür.Bunların sonucunda da tarih kitaplarına hiç geçirilmemiş adeta yok sayılarak yok edilmek istenmistir.Taki Osmanlının bölgeye gelmesine kadar bu süreç böyle geçmiştir. Bu süreç içerisinde Bulgarlaşma sürecine girilmiştir. Fakat eksik kalmaktadır ve bu süreç krize girdiğinde Osmanlının balkanlara gelmesiyle daha da derinleşerek kırılma noktası oluşmuş oldu.
Ana kütle olarak Ekslavon kavmi olmak üzere bir Pomak grubu ortaya çıkmaya başladı. Böylesi süreçler kartopu gibidir. Küçük bir çekirdek yuvarlandıkça büyür gayrı memnunları da yanına çeker., Gayrımemnuniyet eskiden gelebileceği gibi bazıları için çok sonralarıda ortaya çıkar. Osmanlı döneminde islamlaşmanın avantajları Bulgarlık açısından yeni bir gayrımemnuniyet zeminidir. Hazırda zaten yeni ismiyle bir Pomak(Ekslavon kavmi) oluşumu vardır ve bu yeni gayrımemnuniyetsiz kesimi de içerisine çekerek büyür.Özellikle Lofça yöresi Pomakları buna en gözel örnektir kanımca. Çünkü yaşayışları ve dilleri farklı, hayvancı olmaktan çok tarımcıdırlar. Kuzey Bulgaristandaki köyleri dere yataklarındaki verimli arazilerde çok önceden beri tarım yapıyorlardı. Bundan dolayı hayvancı Rodop halkından farklıdırlar.İşte bu kartopu gibi yuvarlanış, büyüme ve balkanlardaki bütün gayrımemnuniyetsizlerin bir Pomak kütlesi etrafında birleşmesi günümüzde yapılan köken tartışmalarını da çıkmaza sokmaktadır.Nedeni ise her kesimin(Bulgar-Türk ve Yunan) pomakların içine baktığında kendine dayanak çıkartacak malzemeler bulabilmesidir. Bir de buna devletler arası politik entrikalarının da girmesiyle daha da karmaşık hal almıştır. Bir Bulgar yazarı rahatlıkla Pomaklar içinde eriyen müslüman Bulgarlardan yola çıkarak tüm Pomak kütlesine Bulgar damgası vurmaktan rahatsızlık duymaz. Yine Yunanlılar, Pomakların içinde erimiş olma ihtimali yüksek olan eski trakların varlığından yola çıkarak Yunan kökenli sayabilmektedir ve Türk tarihçileri ilk önce bulgarlaşan fakat Osmanlının gelmesiyle bundan sıyrılıp Pomak kütlesine katılan Peçenek-Kuman-Uz kütlesine dayanarak PomakTürkleri diyebilmektedir. Bu kısa girişten sonra günümüzde neler dendiğine bir göz atmak gerekiyor ,ama yukarıdaki yaptığım kısa açıklama doğrultusunda yorumlayarak...
Şimdi Pomaklar kimdir sorusuna çeşitli kaynakların verdiği cevaplara bir göz atmak gerekirse:
1-İngiliz Balkan azınlıklar uzmanı Hugh Poulton:Bulgar Müslümanlarının dini bir azınlık olduğunu,ana dil olarak Bulgarcayı konuşan, fakat islami geleneklere bağlı Slavik Bulgarlar olduklarını yazmaktadır.
2-F.Kanitz;’’Pomak’’sözcüğünün Slavca ‘’pomoçi’’(yardım etmek)fiilinin ‘’pomagaçi’’(yardımcı) biçiminden geldiğini ve Pomaklar’ın Osmanlı akıncı beylerine yerel savaşlarda ve fütühatlarında devamlı olarak ‘’yardımcı’’lık yaptıkları için bu adı aldıklarını ileri sürüyor. Pomagaçi, Balkan lehçesinde ‘’pomağa’’,daha sonra ‘’Pomak’’ şeklini almıştır.
3-Ischirkoff ve F. Bayraktareviç: Pomaklar’ın yoğun yaşadığı Rodoplar’da halkın,kendisini Achiryani veya Agaryani diye adlandırdıklarını yazıyor.(Türkiyede de Trakya bölgesinde Agren Pomak ları adıyla anılan bir pomak kesimi mevcut). Bu sözcüklerin Bulgarca’da hiçbir anlamı yok. Ama Milattan üç-dört yüzyıl önce eski Yunanistan’da yaşayan bir etnik grup;’’Grek Agriyani’’ olabilir. Pomakça’daki sözcüklerin yalnızca yüzde 5’i Yunanca’yı içeriyor.
4-Bulgar edebiyatında önemli bir yeri olan Veda Slavena adlı aserlerdeki öykülerin birçoğu, Rodoplar havzasında geçiyor ve Pomaklar’ın eski Trak kavimlerinden geldikleri,inançları,gelenekleri anlatılıyor. Trakya’ya adını veren Traklar, MÖ 2000-3000 yıllarında bu bölgede kabileler halinde yaşıyorlardı.
5-Genel Türk resmi tarhihçileri ve milliyetçi görüşler pomaklar’ın XI . ve XII . yüzyılda Ukrayna ve Romanya üzerinden Balkanlara inen Kuman ve Peçenek Türkleri’nin soyundan günümüze uzanan bir geçmişi olduğu savunulur. Günümüzdede yazılarında ‘’Pomak Türkleri’’ adlandırması kullanılır.
Görüleceği üzere çok karmaşık bir hal alan Pomaklar’ın köken tartışmaları uzun sürecek bir konudur.Burda asıl dikkat edilmesi gereken tek bir konu vardır aslında Pomaklar’ın binlerce yıl önceki kökenlerini araştırılırken günümüzde Pomak’lık ve de Pomakça dili bu tartışmalar çerçevesinde kaybolmakta ve hatta bilinçli olarak kaybedilmeye çalışılmaktadır. Elbetteki bu türlü çabalar sonuç almayacağı gün gibi ortadadır, günümüzde Pomaklar diye bir grup vede Pomakça diye konuşan birileri var mı buna bakmak bunu esas almak gerekir. Dil ve yaşadığı coğrafya bakıldığında vede fiziksel özelliklerden tutun da gelenek göreneklerin çoğunluğu slavik özellikler taşıdığı görülecektir.
Bu çerçevede şu tür yaklaşımlarda mevcuttur: ‘’Pomaklar slav asıllıdır" iddiasını kabul etmeden önce çok daha fazla bilgiye ve kanıta ihtiyacımız var ‘’deyimi tamamen ters.
İşin gerçeği şu(Türkiye de) bazı Pan-Türkist milliyetçi yazarların iddiaları bir yana; bölgedeki ülkelerin tamamı ve Türkiyedeki akademik kaynaklar başta olmak üzere dünyanın bütün ileri gelen akademik kaynakları Pomakların Slav asıllı müslümanlaşmış bir grup olduğunu peşinen kabul ettiği halde,süreç tam tersine ilerliyor. Pomakların slav asıllı,balkanlı bir topluluk olduğuna ilişkin deliller süratle ortadan kayboluyor,kaybediliyor.

Ibrahim Kenar

18 yorum:

eminoglu dedi ki...

Ben de bir Pomagim...Bulgaristan dan babamlar 1946 da göcmüs..Pomaklar Türk kolundan mi geldi yoksa Slav asillimiydi diye bir kaygi tasimiyorum.. Asl olan Müslüman bir topluluguz.. Ben bununla iftihar ediyorum.. Babamlarin Bulgaristan'dan göc etmesinin tek sebebiyse müslümanligin alameti olan bir erkegin sünnet olmasinin Bulgarlarca yasaklanmasi. Bu benim babamin bana göc edisine saydigi sebeb.Tabiiki baska sebebler de vardi.. Yani Millliyetcilik duygusuyla degil Islama olan bagliliklarindan dolayi bir hicret sözkonusu... Pomaklar türkmüydü yoksa slavmiydi meselesinin de hicbir zaman bir sonuca varacagina inancim yok.. Aslinda pek önemi de yok.. Bu mesele sadece ayrimcilik yapmak isteyen ve huzur bozmak isteyenlerin insanlari sen türksün ben pomagim kavgasina tutusturmak gayesi ve cabasi güdenlerin ekmegine tereyagi sürmekten baska ise yaramiyacagini düsünüyorum... Türkiyenin basinda olan Türk -Kürt sorunu aci bir örnek.. Binlerce Mehmetcik sehit veriyoruz.( Bunlarin icinde Pomak Mehmetcikler de var!!!!).. Biz bir de buna Türk - Pomak düsmanligini ya da ayrimini eklemiyelim..Ben batili ve hacli zihniyeti tasiyan bir ilim adamindan aslimi ögrenip te itimat etmem.. ilim adamlari tarafsiz olur hikayesinin de hikayeden öteye giden bir yani olmadigini düsünüyorum.(Kuyruk acisi hic bir zaman unutulmaz..) ....Belki milliyet olarak kimligimizi kaybetmis olmamiz kayip ama biz en azindan en mühim olan seyimizi kaybetmemisiz dinimizi.. elhamdülillah müslümaniz..

zagor dedi ki...

kimliğini kaybedenin dine ihtiyacı yoktur.Yani zaten kendisi yoktur dine ne gerek var.

visoko plninski djentalmen dedi ki...

Ya arkadaş soyunu merak eden aynaya baksın! Nedenmi eğer tipiniz tipik Türk değilse siz bir Slavsınız. O zaman yok Kuman mış ta yok Peçenek mişte! ya Bırakın bunları bu tarihçilere kalsa varya bütün Dünya milletlerinin soylarını bir Göçmen Türk soyuna dsayandırılar.Ya arkadaşlar bir düşünün : Kuman diyor,Peçenek diyor
ya bu insanlar orta asyadan gelen çekik gözlü adamlar. SEN HİÇ ÇEKİK GÖZLÜ POMAK gördünmü? Ama ben Balkanlarda Kendileri Tatar diyen çekik gözlü Türk asıllılar gördüm. öRNEK;Babam Libyaya İnşaat mühendisi olarak gitmişti sene; 1981. Aynı şirkette bir Bulgar Mühendis varmış O şahsı çağırmış araplar ,Arap görevlide gelmiş bizim pederin yanına sizi çağırıyorlar demiş. Yani Babamı bulgar zannetmiş zira Bulgar olan Mühendis kapkara kafalı esmer bir insanmış onu da Türk zannetmişler.
Yani Pomakların hepsi açık tenlidir sarışındır renkli gözlüdür
demiyorum,eminimki olmayanlarıda vardır. Ama sonuçta tipleri Balkaniktir ve Avrupalılardır.
Bu yüzden kendilerine pay çıkarmaya çalışan Miliyetçi arkadaşlar Peçenek,Kuman gibi hayali teoriler gütmesinler. Bir lafta Ecdadım olan Pomak milletine.
Kimse gibi olmaya çalışmayın; ne Bulgar, ne Yunan, Ne Türk! Kendiniz olun Bre!!

Pomak dedi ki...

sevgili visoko plninski djentalmen
dediklerinize katiliyorum. Ne baskalari nede Pomaklar kendine gelsin, ve bir yere dayanma hissini ortadan kaldirsinlar. Biz Pomak iz bunu kabul etmek gerekiyor, gereksiz eklenti tartismalari hickimseyiz sonucuna cikartacaktirki, Pomaklar hickimse degildir,dilleriyle özellikleriyle ismiyle yasayan bir halktir.

gül dedi ki...

Bende bir Pomagim...ama bizim Türkiye sinirlarina yerlesmemiz (Tekirdag-Hayrobolu-Cerkezmüsellim) Osmanli dönemine dayaniyor.Kimlik arayisina girmememiz söylenilsede insan gecmisini , nerden geldiklerini merak ediyor.Ve gecmisini taniyan kendinide tanir kanisindayim.Ama maalesef tarihi kaynaklar pek kesin bir kanit sunamiyor.Suan Almanyada yasiyorum ve slav kökenli uluslara kendimi cok yakin görüyorum ne kadar da bizler müslüman dahi olsak ortak bir mutfagimiz ve degerlerimiz var.
Belkide damarlarimizdaki slav kökenli kandandir ki gerici eylemlere ve akimlara hep karsi cikmisizdir ve Atatürk Türkiyesine sahiplenmemiz de genlerimizde ki ileri görüs ve tolaranza baglidir.
Evet bizler Pomagiz ve bunun gururuyla yasamali ve yasatmaliyiz.... saygilar

Pomak dedi ki...

Sevgili gul haklisiniz, bende isvec te yasiyorum ve daha bu gune kadar kimse bana turkiyelismisin diye sormadi. Ya bulgaristanli yada bosnakmisin diye sorarlar ilk tanisanlar.Cerkezmusellimi bilirim, bende pehlivanköyluyum. sizde buyuk ihtimalle Lofca pomaklarindansiniz izvor köyu veya cevresi olabilir olabilir, bizim orda trakya orta kesimi agirlik olarak lofca pomaklarindan olusmaktadir, diger bir kismida canakkale bölgesine 1 köy olarakta eskisehir uzunburun köyunu kurmuslardir.
www.pomak.be adresini yeni actim, sizleri de bekleriz.
Iyi gunler.

istblacken dedi ki...

ben de pomağım. pomakların kökeni kumanlardan gelmesinin abest kaçan bir yanı yok çünkü kuman ismi rus kaynakları tarafından peçeneklere takılmış bir isimdir ve proto-rusça da "sarışın" anlamına gelir. kumanlar birçok kaynakta da belirtildiği gibi çoğunlukla sarışın mavi gözlü bireylerden oluşan bir topluluktur. kumanlar rodop dağlarına ukrayna üzerinden ve rusya içinden geldiği için o sırada orada bulunan birçok slavik toplulukla da karışmıştır. fiziki görünüş açısından da slavlardan pek bir farkları olmadığından kendilerinden daha kalabalık olan slav toplulukları arasında kaybolmuşlardır. bu arada mutlaka slavlar ve kumanlar arasında kız alıp-verme evlilik olayları da olmuştur. bu yüzden sıf dış görünüşe bakarak sarışınsanız slav değilseniz türk kökenlisiniz demek yanlış olur. 3. yorumdaki arkadaşın bahsettiği esmer kapkara bulgarlar da genelde çingene oluyor bildiğiniz gibi bulgaristanda yüksek miktarda çingene de yaşıyor. önemli olan pomaklar avrupa kültürüne sahip bir topluluktur ve keökenleri de avrupa içlerine dayanır. balkanlar gibi karışık bir coğrafyada etnik köken araştırmak netice vermez. önemli olan kendi kültürümüze sahip çıkalım. saygılar.

Soner dedi ki...

Ben bi pomak değilim ama ilgimi çekti ve biraz netten araştırma şansım oldu, aslına bakarsanız gercekten cok karışık bi konu ama Slav yada Türk soylarından herhangi birinin olması sanırım sizin en belirgin özelliğiniz olan Müslüman olmanızı değiştirmeyecek olan bi olgu, lakin Müsluman dini gorusunuzu değiştirmek isteyen olacaktır mutlak bugun olmasa bile zaman gectikce olacaktır, ama tabi ki bu sadece benim goruşum ki tamda bu yüzden eminoglu ve istblacken arkadaslarımın yorumlarını okumak inanın bana cok buyuk bi guven verdi.. kardeslerime tsk ediyorum ..

ugur refik dedi ki...

pomakları yakinen tanırım tamamen TÜRK asıllı omalılar. okkadar kavgacı sevimlilerki trakyada sanki orta anadolu kasabası ahalisi gibiler. ::))

Danon dedi ki...

Merhaba,
Bende bir Pomağım.ÇerkezMüsellim köyündenim.Bizler ister Türk olalım,ister Balkanik bir unsur olalım hiç farketmez.Biz kendimiziz.Bizler hem Osmanlı devletine hem de şimdiki devletimize her alanda büyük hizmerler verdik, vermeye de devam ediyoruz.Atatürk'ün dediği gibi "Ne mutlu Türk"üm diyene sözü gerçekten çok anlamlı bir söz.Bu topraklarda yaşayan herkes bu sözü benimseyebilir.Bizde benimsiyoruz.
Ayrıca şunuda belirmek isterim.Köyümün adında "Müsellem" kelimesi var.Trakya ve Balkanlar dada bu isimle pek çok köy vardır.Osmanlı devletinde "müsellemler" Yeniçeri piyade sınıfı ortaya çıkmadan önceki kara ordusunu oluşturur.Olaya buradanda baktığınız zaman biz Pomaklar aynı zamanda Osmanlıydık.Çok ta iyi koruduk bu kimliği.Çünkü aramızdan çok büyük devlet adamları da çıkmıştır.( Örn.Cezayirli Hasan Paşa sadrazam olmuştur).Kısacası Pomaklar bir realitedir.Çevremde çok çeşitli insanlara kimliğimi söylediğimde "Pomaklar" güçlü, mert, namuslu ve sözüne güvenilir, çalışkan insanlar olarak tanınıyor.Dile kolay asırlarca kolay olmayan bir coğrafya da yaşadılar ve de yaşamaya devam ediyorlar.Sayın Pomak, babamlar "İzvornik" diye bir yerden geldiklerini söylerler.Burası sizin belirtiğiniz "İzvor" olabilir mi.Köümüzde Lofçalılar diye bilinen aile de vardır.babamın haları da Pehlivanköyde yaşamaktadırlar.
Selamlar
Aliman

Adsız dedi ki...

ninelerim pomak dedem selanik öbür dedemi bilmiyorum bir ihtimal pomak
bende pomakmıyım? hem bizimkiler resimlerde gördüğüm gibi giyinmiyor
ninelerim ç.müsselem ve naip yusuflu

Pomak dedi ki...

Cerkezmusellim Pomaktir , naip yusuf köyu simdi aklimda degil ama o köyude biliyorum, bende pehlivanköy luyum :)

mehmet dedi ki...

Çok değerli site ziyaretçileri ilk defa yazıyorum bu sitede hepinizi sevgiyle selamlıyorum elbette ki insanın kökü önemlidir nerden geldiğini bilmesi çok önemlidir çünkü gelecek nesiller bize sordu zaman anne ve ya baba biz neyiz soyumuz sopumuz nedir diye ık gık yapmamalıyız doğruyu söylemeliyiz
bir çoğumuz nereden geldiğimizi biliyoruz ama size bir soru nereye gittiğimizi biliyormuyuz bu çok önemli bir yandan pomaklar kimdir diye tartışırken bir yandan da nasıl birlik olur da nasıl parçalanmayız bence buna bakalım
ben kendi gücüm yettiğince birleştirmek ve bu asil millet olan pomakların asimile olmamaları için bir proje oluşturdum gelin sizde daha iğsi yoksa bu projeye destek verin.her yıl Manisa Karaağaçlıda on binlerce pomağı bir araya getiriyoruz bu toplanma nisan ayında oluyor ve çok da faydalı oluyor projemizin adı ,,BALKAN TÜRKLERİ TARİHİ BULUŞMASI VE BAHAR ŞENLİĞİ,,üç yldır bunu gerçekleştiriyoruz ve nesilden nesile devam etmesini istiyoruz
ve bu üç yıl içinde yaklaşık rodoplardan 2000 misafiri bir araya getird,k ve ağırladık
bu güne kadar bu etkinliğe destek çıkanlara teşekkür ediyorum

Mehmet SERBEST
İZMİR

Adsız dedi ki...

benim de anneannemler Selanik'ten gelmişler ve Çanakkale'nin Lapseki ilçesine yerleşmişler. Pomakça konuşurlarmış.
Köklerime nasıl ulaşabilirim? Nereden bilgi alabilirm?

TheMetaor dedi ki...

Benim büyük ninem Piriştinada doğmuş.Ve Eskişehir Karakamış Pomaklarını Oluşturmuşlar.Geldiklerinden beri hep pomak demişler pomağız demişler.Bu Piriştinada mı pomak oluyor ?

TheMetaor dedi ki...

Benim büyük ninem Piriştinada doğmuş.Ve Eskişehir Karakamış Pomaklarını Oluşturmuşlar.Geldiklerinden beri hep pomak demişler pomağız demişler.Bu Piriştinada mı pomak oluyor ?

hasan kömür dedi ki...

ben de pomağım ve pomak olmakla gurur duyuyorum :))

Adsız dedi ki...

Mehmet bey siz söylediklerinize inaniyorsaniz pes diyorum.aslini inkar etmeninde bu kadari olmaz diyerek sizi kiniyorum.Pomaklari birlestiriyorum diyerek yapa yapa "BALKAN TÜRKLERİ TARİHİ BULUŞMASI VE BAHAR ŞENLİĞİ" ismi altindami birlestiriyorsunuz? Ben Balkan Turklerinden degilim Balkan Pomaklarindanim.Bilmiyorsaniz biraz arastirin diyerek sizede öneride bulunmus olayim.Saygilarimla